पिण्याच्या पाण्यासाठी धरणांतील साठा राखीव ठेवणार; पुरंदर, दौंड, बारामती आणि इंदापूरमधील शेतकऱ्यांची चिंता वाढली
(निलेश मोरे)
दुष्काळी परिस्थिती आणि उपलब्ध पाणीसाठ्याचा विचार करता खडकवासला धरण साखळी प्रकल्पातून यंदा उन्हाळी आवर्तन न देण्याचा निर्णय घेण्यात आल्याचे जिल्हाधिकारी जितेंद्र डुडी यांनी स्पष्ट केले आहे. धरणांतील उपलब्ध पाणी पिण्यासाठी राखीव ठेवण्यात येणार असल्याने पुरंदर, दौंड, बारामती आणि इंदापूर तालुक्यांतील शेतकऱ्यांसमोर सिंचनाचा गंभीर प्रश्न निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
खडकवासला प्रकल्पातील चारही धरणांमधील पाणीसाठा पुणे शहरासह परिसरातील ग्रामीण भागाच्या पिण्याच्या पाण्यासाठी आणि शेतीच्या सिंचनासाठी महत्त्वाचा आहे. मात्र, पाण्याची उपलब्धता आणि दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेऊन पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. त्यामुळे उन्हाळी हंगामात कालव्याच्या पाण्यावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे.
यंदाच्या पावसाळ्यात खडकवासला प्रकल्पातील चारही धरणे शंभर टक्के भरली होती. पाणलोट क्षेत्रात झालेल्या अतिरिक्त पावसामुळे मुठा नदीतून सुमारे १९ टीएमसी पाण्याचा विसर्ग करण्यात आला. तसेच रब्बी हंगामातील आवर्तन सुरू होण्यापूर्वी कालव्याद्वारे सुमारे ६.३८ टीएमसी पाणी सोडण्यात आले होते. असे असतानाही पुढील काळातील पिण्याच्या पाण्याची गरज लक्षात घेऊन उपलब्ध साठा राखून ठेवण्याचे नियोजन करण्यात येत आहे.
पुरंदर, दौंड, बारामती आणि इंदापूर तालुक्यांमध्ये कमी पावसामुळे शेतीला पाण्याची गरज भासते. अशा परिस्थितीत उन्हाळी आवर्तन बंद राहिल्यास पिकांच्या सिंचनावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. विहिरी आणि बोअरवेलच्या पाण्यावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांनाही भूजलपातळी घटल्यास अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.
पिण्याच्या पाण्याचा साठा राखीव ठेवणे आवश्यक असले, तरी शेतीच्या सिंचनासाठी पर्यायी व्यवस्था काय असणार, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. उन्हाळी हंगामातील पिकांचे नुकसान टाळण्यासाठी प्रशासनाने पाण्याचे नियोजन करावे, अशी अपेक्षा शेतकरी वर्गातून व्यक्त होण्याची शक्यता आहे.
दुष्काळी परिस्थितीत पिण्याचे पाणी आणि शेतीचे सिंचन यांचा समतोल साधताना प्रशासनाची कसोटी लागणार आहे. त्यामुळे खडकवासला कालव्याच्या उन्हाळी आवर्तनाबाबतचा निर्णय आणि पुढील पाणी नियोजनाकडे पुणे जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
